Lista aktualności
Bez czarny czyli apteka prosto z lasu
Bez czarny (Fot. J. Kuczyńska)
Owoce bzu czarnego dojrzewają dość nierównomiernie (Fot. J. Kuczyńska)
Owocujący krzew bzu czarnego (Fot. J. Kuczyńska)
Kwitnące baldachy bzu czarnego (Fot. J. Kuczyńska)
Drobniutkie kwiaty bzu czarnego układają się w płaskie baldachy (Fot. J. Kuczyńska)
Spotykany powszechnie na skraju lasu, przy drogach, na miedzach i terenach ruderalnych. Zarówno kwiaty jak i owoce są bogactwem substancji i witamin zwalczających wirusy a także pomagających leczyć grypę i przeziębienia. Niezbędny w każdej apteczce i spiżarni.
Pospolicie występujący i powszechnie znany bez czarny (Sambucus nigra) to krzew dochodzący do wysokości 8 m. Młode gałęzie pokryte są licznymi przetchlinkami a środek pędu wypełnia biały gąbczasty i sprężysty rdzeń. Ciemnozielone liście złożone są z 5-7 listków o piłkowanych brzegach. Wydają charakterystyczny, niezbyt przyjemny zapach. Rośnie w wielu miejscach a szczególnie upodobał sobie gleby wilgotne, próchnicze, zasobne w azot. Drewno bzu było w przeszłości cenione jako twardy i wytrzymały surowiec do produkcji… cepów. Nie to jednak decyduje o szczególnych właściwościach tego krzewu.
Bez czarny nie przez przypadek zwany jest też bzem aptekarskim a to za sprawą leczniczych właściwości zarówno kwiatów jak i owoców. Kwiaty zawierają flawonoidy i kwasy fenolowe, zaś w owocach występują kwasy organiczne, witamina C oraz witaminy z grupy B i pektyny. Zarówno w świeżych kwiatach jak i niedojrzałych owocach występuje trujący glikozyd – sambunigryna, ale rozkłada się on pod wpływem suszenia bądź obróbki termicznej. Te wszystkie właściwości sprawiają, że odpowiednio przygotowany zwalcza wszelkie wirusy, jest doskonałym środkiem napotnym wspomagającym leczenie grypy i przeziębienia. Pomaga obniżyć gorączkę i złagodzić bóle, działa też lekko przeczyszczająco i moczopędnie.
Jak wykorzystać te wspaniałe właściwości bzu czarnego? Sposobów jest wiele.
Kwiaty bzu mogą posłużyć do przygotowania musującego napoju. Wystarczy zasypać je cukrem, zalać wodą i odstawić na kilka dni. Ciekawym pomysłem jest smażenie ich w cieście naleśnikowym. W XVIII-wiecznej Anglii przygotowywano frontiniac - wino z kwiatów bzu. Ciekawym pomysłem wydaje się być lemoniada. Jej przygotowanie jest proste: 4 kwiatostany bzu czarnego zalać wystudzonym syropem (1/2 litra gotowanej wody i 10 dkg cukru). Po 2-3 dniach usuwamy kwiaty a do uzyskanego napoju dodajemy sok z cytryny i kolejną porcję syropu (4,5 l wody i 0,5 kg cukru). Naczynie należy przykryć szmatką, gdyż w procesie fermentacji wytworza się gaz i być może… alkohol. Jeśli do podobnej mieszanki dodamy więcej cukru a całość zatkamy korkiem z rurką fermentacyjną, wówczas z dużym prawdopodobieństwem otrzymamy wino. Na Kaszubach syrop z kwiatów bzu jest dodatkiem do produkcji bardzo smacznego piwa z lokalnego browaru. Suszone kwiaty są aromatycznym dodatkiem do wszelkiego rodzaju herbat.
W inny sposób wykorzystywane są owoce. Ważne jest, by zbierać owoce dojrzałe a nie zawsze jest to łatwe, gdyż dojrzewają dość nierówno. Powszechnie znanym sposobem jest produkcja soku w sokowniku z dodatkiem cukru lub bez. Innym prostym sposobem jest gotowanie owoców w wodzie przez ok. 15-20 min, następnie owoce przeciskamy przez sitko, sok ponownie zagotowujemy i gorący wlewamy do świeżo wyparzonych słoików lub butelek.
Na zimowe infekcje pomocny może być syrop z bzu. Przepis jest prosty - wystarczy zagotować kilogram owoców z 1,5 l. wody i kilogramem cukru. Pogotować ok. 15-20 min., następnie przelać do wyparzonych butelek lub słoików. W prosty sposób można też przygotować dżem – wystarczy zagotować owoce z odrobiną wody, następnie na każdy kilogram owoców dodać 0,5 kg cukru. Pogotować trochę, by sok odparował a następnie przełożyć do słoików.
Pomysłów na wykorzystanie owoców bzu czarnego jest bez wiele a sposób zależy od naszej pomysłowości i preferencji.
Bez czarny nie przez przypadek zwany jest też bzem aptekarskim a to za sprawą leczniczych właściwości zarówno kwiatów jak i owoców. Kwiaty zawierają flawonoidy i kwasy fenolowe, zaś w owocach występują kwasy organiczne, witamina C oraz witaminy z grupy B i pektyny. Zarówno w świeżych kwiatach jak i niedojrzałych owocach występuje trujący glikozyd – sambunigryna, ale rozkłada się on pod wpływem suszenia bądź obróbki termicznej. Te wszystkie właściwości sprawiają, że odpowiednio przygotowany zwalcza wszelkie wirusy, jest doskonałym środkiem napotnym wspomagającym leczenie grypy i przeziębienia. Pomaga obniżyć gorączkę i złagodzić bóle, działa też lekko przeczyszczająco i moczopędnie.
Jak wykorzystać te wspaniałe właściwości bzu czarnego? Sposobów jest wiele.
Kwiaty bzu mogą posłużyć do przygotowania musującego napoju. Wystarczy zasypać je cukrem, zalać wodą i odstawić na kilka dni. Ciekawym pomysłem jest smażenie ich w cieście naleśnikowym. W XVIII-wiecznej Anglii przygotowywano frontiniac - wino z kwiatów bzu. Ciekawym pomysłem wydaje się być lemoniada. Jej przygotowanie jest proste: 4 kwiatostany bzu czarnego zalać wystudzonym syropem (1/2 litra gotowanej wody i 10 dkg cukru). Po 2-3 dniach usuwamy kwiaty a do uzyskanego napoju dodajemy sok z cytryny i kolejną porcję syropu (4,5 l wody i 0,5 kg cukru). Naczynie należy przykryć szmatką, gdyż w procesie fermentacji wytworza się gaz i być może… alkohol. Jeśli do podobnej mieszanki dodamy więcej cukru a całość zatkamy korkiem z rurką fermentacyjną, wówczas z dużym prawdopodobieństwem otrzymamy wino. Na Kaszubach syrop z kwiatów bzu jest dodatkiem do produkcji bardzo smacznego piwa z lokalnego browaru. Suszone kwiaty są aromatycznym dodatkiem do wszelkiego rodzaju herbat.
W inny sposób wykorzystywane są owoce. Ważne jest, by zbierać owoce dojrzałe a nie zawsze jest to łatwe, gdyż dojrzewają dość nierówno. Powszechnie znanym sposobem jest produkcja soku w sokowniku z dodatkiem cukru lub bez. Innym prostym sposobem jest gotowanie owoców w wodzie przez ok. 15-20 min, następnie owoce przeciskamy przez sitko, sok ponownie zagotowujemy i gorący wlewamy do świeżo wyparzonych słoików lub butelek.
Na zimowe infekcje pomocny może być syrop z bzu. Przepis jest prosty - wystarczy zagotować kilogram owoców z 1,5 l. wody i kilogramem cukru. Pogotować ok. 15-20 min., następnie przelać do wyparzonych butelek lub słoików. W prosty sposób można też przygotować dżem – wystarczy zagotować owoce z odrobiną wody, następnie na każdy kilogram owoców dodać 0,5 kg cukru. Pogotować trochę, by sok odparował a następnie przełożyć do słoików.
Pomysłów na wykorzystanie owoców bzu czarnego jest bez wiele a sposób zależy od naszej pomysłowości i preferencji.
